Mục lục bài viết
- •Vai trò kép của Đức Hồng y Tagle tại Đại lễ Tuyên phong Chân phước
- •Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng
- •Đặc sứ của Đức Thánh Cha Lêô XIV
- •Lịch sử và Sứ mạng của Bộ Loan báo Tin mừng: Từ Propaganda Fide đến Ngày nay
- •Khởi nguồn từ Thánh bộ Truyền bá Đức tin (Propaganda Fide)
- •Sự phát triển qua các thời kỳ
Vai trò kép của Đức Hồng y Tagle tại Đại lễ Tuyên phong Chân phước
Giáo hội Việt Nam đang hân hoan chờ đón biến cố trọng đại: Đại lễ Tuyên phong Chân phước cho Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, một chứng nhân đức tin kiên cường, sẽ diễn ra vào ngày 02 tháng 7 năm 2026 tại Trung tâm Hành hương Tắc Sậy, thuộc Giáo phận Cần Thơ. Đến chủ sự Thánh lễ hồng ân này là Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle, một vị chức sắc cao cấp của Giáo triều Roma, với hai vai trò đặc biệt và đầy ý nghĩa.
Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng
Hiện nay, Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle đang giữ chức vụ Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng, một phần của Bộ Loan báo Tin mừng thuộc Giáo triều Roma. Theo sự thống nhất dịch thuật của Vatican News Tiếng Việt cùng Hội đồng Giám mục Việt Nam, đây là chức danh chính thức và chuẩn mực. Việc Bộ Loan báo Tin mừng được đặt dưới sự điều hành trực tiếp của Đức Thánh Cha đã khẳng định rõ ràng rằng sứ mạng loan báo Tin mừng không chỉ là một hoạt động mà là trung tâm, là hơi thở của Giáo hội và của chính Giáo triều.
Bộ Loan báo Tin mừng, được tổ chức thành hai Phân bộ, trong đó Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng do Đức Hồng y Tagle điều hành, kế thừa trực tiếp sứ mạng cao cả của Bộ Loan báo Tin mừng cho các Dân tộc trước đây. Phân bộ này đặc biệt quan tâm đến việc thiết lập, đồng hành và nâng đỡ các Giáo hội địa phương tại những vùng truyền giáo non trẻ; việc đào tạo hàng giáo sĩ, chủng sinh và giáo lý viên; sự phát triển các cơ cấu Giáo hội; cũng như sự cộng tác về nhân sự và vật chất cho công cuộc truyền giáo.
Đặc sứ của Đức Thánh Cha Lêô XIV
Ngoài chức vụ Tổng trưởng Phân bộ, Đức Hồng y Tagle còn vinh dự được Đức Thánh Cha Lêô XIV bổ nhiệm làm Đặc sứ của Ngài cho biến cố Tuyên phong Chân phước Cha Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp. Với vai trò Đặc sứ, Đức Hồng y sẽ đại diện Đức Thánh Cha trong một sứ vụ cụ thể, được giới hạn trong chính biến cố này. Ngài sẽ thay mặt Đức Thánh Cha chủ sự Thánh lễ, qua đó biểu lộ sự hiện diện và mối dây hiệp thông vững bền của Vị Chủ chăn Giáo hội Hoàn vũ với Giáo hội tại Việt Nam. Đây là một sự ủy nhiệm đặc biệt của Đức Thánh Cha, không phải là một chức vụ thường xuyên trong Giáo triều Roma. Vì thế, danh xưng đầy đủ và chính xác cho vai trò của ngài trong sự kiện này là: “Đức Hồng y Luis Antonio G. Tagle, Tổng trưởng Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng, Đặc sứ của Đức Thánh Cha Lêô XIV.”
Cần lưu ý rằng công cuộc nghiên cứu và tiến hành án phong Chân phước thuộc thẩm quyền của Bộ Phong thánh. Đức Hồng y Tagle chủ sự Thánh lễ Tuyên phong không phải vì Phân bộ do ngài điều hành phụ trách các án phong thánh, nhưng vì ngài đã được Đức Thánh Cha đích thân chọn làm Đặc sứ trong biến cố linh thánh này.
Lịch sử và Sứ mạng của Bộ Loan báo Tin mừng: Từ Propaganda Fide đến Ngày nay
Khởi nguồn từ Thánh bộ Truyền bá Đức tin (Propaganda Fide)
Lịch sử của Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng ngày nay gắn liền với di sản hơn bốn thế kỷ của Thánh bộ Truyền bá Đức tin, thường được biết đến với tên Latinh Propaganda Fide. Sau Công đồng Trentô, Giáo hội nhận thấy sự cần thiết của một cơ quan trung ương tại Roma để điều phối hoạt động truyền giáo, vốn trước đó thường chịu ảnh hưởng của các vương quyền Công giáo. Đức Giáo hoàng Grêgôriô XV đã thiết lập Thánh bộ Truyền bá Đức tin vào ngày 06 tháng 01 năm 1622, lễ Chúa Hiển Linh, một ngày mang ý nghĩa sâu sắc về việc Đức Kitô được tỏ mình cho muôn dân. Ngày 22 tháng 6 cùng năm, với Tông hiến Inscrutabili Divinae, Đức Giáo hoàng đã xác lập nền tảng pháp lý và sứ mạng của cơ quan mới này, trao cho Bộ trách nhiệm điều phối và hướng dẫn công cuộc truyền giáo trên toàn thế giới.
Dưới thời Đức Giáo hoàng Urbanô VIII, hoạt động của Bộ tiếp tục được củng cố. Năm 1626, Nhà in Đa ngữ được thành lập, một công cụ đắc lực để in Kinh thánh, sách giáo lý và tài liệu phụng vụ bằng nhiều ngôn ngữ. Đối với Việt Nam, dấu ấn đặc biệt của Nhà in này là hai tác phẩm quan trọng của Cha Alexandre de Rhodes (Cha Đắc Lộ), “Từ điển Việt-Bồ-La” và “Phép giảng tám ngày”, xuất bản tại Roma năm 1651, không chỉ phục vụ công cuộc loan báo Tin mừng mà còn có giá trị to lớn đối với lịch sử ngôn ngữ và chữ viết Việt Nam. Năm 1627, Trường Truyền giáo Urbanô (nay là Đại học Giáo hoàng Urbaniana) cũng được thành lập để đào tạo các linh mục và nhà truyền giáo.
Sự phát triển qua các thời kỳ
Trong nhiều thế kỷ, Thánh bộ Truyền bá Đức tin đã đóng vai trò trung tâm trong việc hình thành hàng giáo sĩ bản địa, thiết lập các giáo phận và miền truyền giáo, hỗ trợ các chủng viện, trường học và công trình bác ái trên khắp các châu lục.
Sau Công đồng Vatican II, Đức Thánh Cha Phaolô VI đã tiến hành cải tổ Giáo triều Roma. Với Tông hiến Regimini Ecclesiae Universae năm 1967, Thánh bộ Truyền bá Đức tin được đổi tên thành Bộ Loan báo Tin mừng cho các Dân tộc, nhấn mạnh mục tiêu cao cả là loan báo Đức Giêsu Kitô và xây dựng các Giáo hội địa phương trưởng thành. Đến năm 1988, Tông hiến Pastor Bonus của Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II tiếp tục xác nhận vai trò của Bộ.
Năm 2022, Tông hiến Praedicate Evangelium của Đức Thánh Cha Phanxicô đã đưa công cuộc loan báo Tin mừng vào trung tâm của cuộc cải tổ Giáo triều Roma, hợp nhất Bộ Loan báo Tin mừng cho các Dân tộc và Hội đồng Tòa thánh Cổ võ Tái Loan báo Tin mừng thành Bộ Loan báo Tin mừng duy nhất. Phân bộ Khởi đầu Loan báo Tin mừng, do Đức Hồng y Tagle điều hành, tiếp nối di sản cao quý của Propaganda Fide và Bộ Loan báo Tin mừng cho các Dân tộc, mang theo một truyền thống truyền giáo hơn 400 năm tuổi trong cơ cấu Giáo triều Roma đổi mới.
